Yangınlarda can kayıplarının önemli bölümü, yanma sırasında ortaya çıkan dumandan ve bu
dumanın içindeki gazlardan kaynaklanır. Hidrojen–siyanür, karbondioksit, karbon monoksit ve
karbon-sülfür başlıca zehirleyici gazlardır. Bu zehirli gazlar solundugunda kana karışarak insanı
zehirler. Belirli bir süre dumana maruz kalarak zehirli gazları soluyan insanlar hayatını
kaybeder. Duman içerisinde zehirli gazların dışında bogucu, tahris edici veya göz yaşartıcı
etkiye sahip başka gazlar da bulunabilir. Bu gazlar öldürücü olabildigi gibi, göz yaşartma gibi
etkileriyle kaçış alanı bulmayı zorlaştırarak insan hayatını tehdit edebilir. Amonyak, hidroklorik
asit ve kükürt dioksit gibi gazlar tahris edici etkileri ile insanların sağlığına kalıcı veya geçici
zararlar verebilir (Tablo 1).
Zehirli Gazlar
Tehlike sınırı (ppm)
Karbon monoksit
50–100
Formaldehit
2
Formikasit
5
Metil alkol
200
Asetik asit
10
Hidrojen klorür
5
Hidrojen siyanür
10
Azot oksitler
5
Kükürt dioksit
5
Kükürtlü oksijen
10
NH3
25
Tablo 1: Bazı Zehirli Gazların Tehlike Sınırları
Genel olarak yangınlar neticesinde oluşabilecek can ve mal kayıplarının azaltılması için tasarım aşamasında önlem almak gerekir. Yapı elemanları, kullanılacak her türlü malzemenin yangına verdiği tepki ve yangına katkı sağlayıp, sağlamadığı göz önüne alınarak tasarlanmalıdır.
Yangınlarda oluşan ısı ve dumanın can kayıplarına neden olmaması için yangına maruz kalan kişiler en hızlı şekilde tahliye edilmelidir. Yangının ve zararlı etkilerinin yayılmasını önlemek için yapı içerisinde yangına dayanıklı bölümler oluşturulmalıdır. Duman bariyerleri vb. önlemlerle ısı ve dumanın yayılması yavaşlatılarak, insanların zarar görmeden yapıyı terk etmeleri için zaman kazandırılır. Tahliyenin sağlanması amacı ile uygun sayı ve boyutlarda yangın çıkışlarının oluşturulması gereklidir. Yangın anında yapı içerisindeki kişilerin güvenli bir şekilde çıkışa ulaşabilmeleri, yangın yalıtımlı kaçış koridorları ve merdivenleri ile sağlanır. Yangın yalıtım malzemeleri ile oluşturulan bu kaçış yolları, binanın tamamen boşaltılması için gereken sürede yangına ve zararlı etkilerine karşı direnç gösterir.
İnsanların yangından zarar görmemesi için yangın yalıtımı önlemleri; uyarı, acil durum aydınlatması, çıkış ve yönlendirme işaretleri, duman tahliye sistemleri, yangın damperleri gibi pek çok aktif önlemler ile birlikte tasarlanmalıdır.
